Wijkrechter Nicole bespreekt met jongeren waarom ze niet naar school gaan
In Zaandam-Oost is de wijkrechter gestart. Is een leerling vaak afwezig op school zonder goede reden? Bij leerplichtgesprekken gaan de rechter, jongeren, ouders en hulpverleners samen in gesprek. Dat gebeurt op een plek in de wijk aan tafel, meestal in een buurthuis in plaats van in de rechtbank.
Meer tijd voor een gesprek
Sinds het voorjaar van 2026 komt rechter Nicole elke maand naar de wijk. Ze praat daar met jongeren van 13 tot en met 17 jaar die niet naar school gaan. Het doel is niet om te straffen, maar om te helpen.
De jongere komt samen met ouders en de leerplichtambtenaar. Soms zijn andere hulpverleners erbij aanwezig. ‘Normaal hebben we in de rechtbank een half uurtje voor een leerplichtzaak,’ zegt Nicole. ‘Hier nemen we een uur. Soms langer. Zo kun je echt luisteren.
Zoeken naar de oorzaak
Zoeken naar de oorzaak De rechter krijgt vooraf alleen de naam van de leerling en de ouders. Tijdens het gesprek vraagt ze door: waarom ga je niet naar school? Wat heb je nodig?
De redenen om niet naar school te gaan zijn verschillend. Sommige jongeren slapen slecht door veelvuldig telefoongebruik, ook in de nacht. Anderen worden gepest. Of ze zijn mantelzorger voor een gezinslid.
Als duidelijk is wat er speelt, maken de jongeren samen met de rechter afspraken. Ze denken zelf mee. Na twee maanden komen ze terug om te vertellen hoe het gaat.
Laatste kans
Houden jongeren zich niet aan de afspraken? Dan kan de zaak alsnog via de leerplichtambtenaar naar de officier van justitie.
Nicole: ‘We willen vooral luisteren en meedenken. Jongeren voelen zich hier serieus genomen en vertellen hun verhaal. Het is nog te vroeg om resultaten te delen. Maar elke jongere die weer naar school gaat, is winst.
School is belangrijk. Je ontwikkelt jezelf en bouwt aan je toekomst. Dat is beter dan alleen thuis op de bank hangen.’
Wat is wijkrecht
spraak?
De rechtbank komt naar de mensen toe in hun wijk.
Vaak hebben bewoners meer problemen. Het doel is om deze tegelijk aan te pakken.
De wijkrechter behandelt nu alleen nog leerplichtzaken. In de toekomst wordt dit verder uitgebreid met zaken rondom schulden, scheidingen en strafrecht.
